Californië zet doodstraffen van 548 terdoodveroordeelden om in levenslang

In de Amerikaanse staat Californië heeft gouverneur Gavin Newsom besloten de doodstraffen van 548 terdoodveroordeelden om te zetten in levenslange gevangenisstraffen zonder uitzicht op vervroegde vrijlating. Het besluit komt naar voren op een moment dat Newsom zijn ambt neerlegt na twee termijnen als gouverneur, en markeert een belangrijke verschuiving in de aanpak van de doodstraf in de staat. Volgens de gouverneur weerspiegelt de maatregel de waarden van Californië en wil het het onbeschrijflijk lijden dat de doodstraf tot gevolg heeft voor slachtoffers, hun families en gemeenschappen ten einde. De omzetting is grotendeels symbolisch, gezien de staat de afgelopen decennia maar een beperkt aantal executies heeft uitgevoerd.

Van de 548 betrokken gevangenen zijn 529 mannen en 19 vrouwen. Het is belangrijk om te vermelden dat de doodstraf in Californië niet zelfstandig door de gouverneur kan worden omgezet naar levenslang; hiervoor is de goedkeuring van het Hooggerechtshof van de staat nodig, met name voor personen die meerdere keren zijn veroordeeld voor ernstige misdrijven. Het hof behoudt zich het recht voor om het besluit mogelijk terug te draaien. Onderzoek toont aan dat een groot deel van de terdoodveroordeelden in de staat naast een veroordeling voor moord ook andere ernstige veroordelingen heeft ontvangen, wat de complexiteit van de rechtszaken benadrukt.

De gouverneur benadrukte dat het besluit genomen is omdat executies niet stroken met de fundamentele waarden van de staat en het rechtssysteem ondermijnen. Daarnaast erkent Newsom dat de doodstraf in de praktijk discriminerend uitpakt, met name voor mensen met een psychische aandoening en voor mensen van kleur. De American Civil Liberties Union (ACLU) heeft de maatregel positief ontvangen, gezien hun standpunt dat de straf racistisch en onmenselijk is. Sinds de invoering van de doodstraf in 1978 via een referendum zijn er in de staat slechts dertien executies plaatsgevonden, wat de zeldzaamheid van de toepassing benadrukt.

De omzetting betekent dat de betrokkenen de rest van hun leven in gevangenis zullen doorbrengen en niet door executie zullen sterven. Dit besluit valt samen met een landelijk debat over de doodstraf, met recente executies in andere staten en mislukte pogingen in Tennessee. Newsom wordt opgevolgd door Xavier Becerra, wat de politieke context van de maatregel verder versterkt. De maatregel biedt een einde aan een praktijk die lang als problematisch wordt beschouwd in de staat.