Kinderrechtencommissaris kritisch over drempels in jeugdhulp

Kinderrechtencommissaris kritisch over drempels in jeugdhulp
Als eerste gemeld door vrt.be

Kinderen en jongeren in Vlaanderen krijgen regelmatig niet de hulp die zij nodig hebben doordat hun situatie niet binnen de strikte administratieve kaders van het huidige systeem past. In haar jaarverslag stelt kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens dat rechten van minderjarigen momenteel te vaak afhankelijk zijn van factoren zoals woonplaats, leeftijd, diagnose of juridisch statuut.

Administratieve hindernissen in de praktijk

De drempels voor hulpverlening manifesteren zich op uiteenlopende manieren. Zo wordt een 14-jarig slachtoffer van mensenhandel met psychische problemen de toegang tot een gespecialiseerde psychiatrische voorziening ontzegd, enkel omdat de locatie 12 kilometer buiten haar bevoegde arrondissement ligt. In een ander geval krijgt een 7-jarige jongen met hechtingsproblemen en een trauma geen plek in een leefgroep omdat hij nog niet schoolgaand is, terwijl hij juist die structuur nodig heeft om naar school te kunnen gaan.

Ook bureaucratische details vormen vaak een onoverkomelijke muur. Een jongen met het syndroom van Down krijgt geen toegang tot ondersteuning in een multifunctioneel centrum omdat hij door complexe juridische procedures rondom zijn afstamming nog niet over een rijksregisternummer beschikt. Daarnaast ervaren jongeren in het buitengewoon onderwijs problemen met gratis busvervoer wanneer zij van opleidingsvorm wisselen en niet over het exact vereiste attest beschikken voor de nieuwe richting.

Ongelijkheid door lokale verschillen

Naast de sectorale regels speelt de woonplaats een bepalende rol in de kwaliteit van de ondersteuning. Vrijens wijst erop dat de toepassing van regels door lokale OCMW’s sterk verschilt per gemeente, wat leidt tot een ongelijke rechtsbescherming. Dit is eveneens zichtbaar bij de aanpak van woononzekerheid en dakloosheid onder jongeren. Terwijl sommige gemeenten actief noodwoningen aanbieden en maatwerk leveren, staan jongeren in andere regio’s er in vergelijkbare situaties alleen voor. Het Kinderrechtencommissariaat ontvangt hierover een stijgend aantal meldingen.

Hervorming van het jeugdhulpsysteem

Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez erkent dat het systeem momenteel tekortschiet en benadrukt dat de problematiek niet bij het kind ligt, maar bij de inrichting van de zorg. De huidige jeugdhulp bestaat uit meer dan 46 verschillende modules, wat de toegang voor gezinnen bemoeilijkt. De minister werkt aan een vereenvoudiging van dit aanbod om de focus te verleggen van administratieve voorwaarden naar de behoeften van het kind.

In het kader van deze hervormingen wordt geïnvesteerd in de uitbreiding van de capaciteit met meer dan 300 extra medewerkers. Het doel is om het systeem minder rigide te maken, zodat hulpverleners meer ruimte krijgen om maatwerk te leveren en minder afhankelijk zijn van sectorale hokjes. Vrijens pleit in haar rapport voor een betere samenwerking tussen sectoren en regio’s, meer investeringen in flexibele zorg en een transparanter beeld van de werkelijke wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg.