Federaal Parket Start Strafonderzoek Na Cyberaanval Op Koelsystemen
Strafrechtelijke Opvolging Na Grootschalige Cyberaanval
Het federaal parket heeft een strafonderzoek ingesteld naar de cyberaanval die maandag koelsystemen van supermarkten in België, Nederland, Luxemburg, Zweden, Finland, Estland, Ierland, Italië en Roemenië getroffen heeft. De aanval richtte zich op de installaties van onder meer Intermarché, Delhaize, Carrefour, Spar, Ikea en Coop. Hackers wisten de temperatuurinstellingen van koel- en diepvriezers te manipuleren, waardoor de temperatuur in sommige gevallen opliep tot 50 graden Celsius. Hierdoor moesten winkels vlees- en diepvriesproducten uit de rekken halen of tijdelijk sluiten. Een Delhaize-filiaal in Hoepertingen schatte de schade op minimaal 60.000 euro aan weggegooid voedsel.
Technische Details En Opeisingen
De aanvallers publiceerden op Telegram-kanalen naar eigen zeggen 2.500 regels uit een database van de Deense fabrikant Danfoss, inclusief inloggegevens en wachtwoorden, om hun betrokkenheid aan te tonen. Pro-Russische hackerscollectieven NoName057(16) en Z-Pentest claimden de verantwoordelijkheid, hoewel deze kanalen intussen offline zijn gehaald en de claims niet onafhankelijk geverifieerd konden worden. Cyberexperts twijfelen over de echtheid van de opeisingen; het is mogelijk dat deze bedoeld zijn om publiciteit te genereren. Eerder in oktober waren al honderden Franse supermarkten doelwit geweest van een vergelijkbare aanval, en ook Franse bloedbanken werden recent aangevallen, waarbij snelle tussenkomst schade aan bloedproducten voorkwam.
Internationale Reacties En Onderzoek
Rusland ontkent elke betrokkenheid en noemt de beschuldigingen “volstrekt absurd”. Woordvoerder Dmitri Peskov stelt dat er geen argumenten of feiten zijn die op Russische betrokkenheid wijzen. De Europese Commissie heeft twee vergaderingen gehouden: één met de EU Inter-institutionele Cybersecurity Task Force, waarin ook Europol zit, en een tweede gecoördineerd via EU-CyCLONe, het netwerk van lidstaten voor het beheer van grote cyberincidenten. In Italië onderzoekt de politie of er een verband is met de incidenten in andere landen. Het Centrum voor Cybersecurity Belgium (CCB) had in de week voor de aanvallen opvallend veel inbraakpogingen op nagebootste controlesystemen waargenomen.
Motieven Blijven Onzeker
Volgens Miguel De Bruycker, directeur van het CCB, is het moeilijk om het motief van hackers achter te halen. Hij onderscheidt drie categorieën: criminelen die het voor geld doen, staatsondersteunde hackers die desinformatie verspreiden, en hacktivisten die aandacht trekken voor maatschappelijke doeleinden. Onder welke categorie deze aanval valt, is onduidelijk. De Bruycker waarschuwt dat na de financiële sector nu ook sectoren als transport en telecom kwetsbaar zijn voor dergelijke aanvallen.
Herstel En Voedselveiligheid
De meeste getroffen supermarkten melden dat de systemen weer normaal functioneren. Carrefour rapporteert beperkte impact op 15 van 700 winkels, Spar loste de problemen in 5 winkels gisterenavond al op. Delhaize brengt de schade de komende dagen in kaart en adviseert uitbaters om beveiliging te verbeteren. Microbioloog Frank Devlieghere (UGent) kriticeert de strenge regels die dwingen tot weggooien van ontdooid of onvoldoende gekoeld voedsel, en vraagt of dit altijd noodzakelijk is. Minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin verzekert dat er geen algemene bevoorradingsproblemen zijn, omdat distributiecentra niet getroffen zijn.
De aanval toont aan hoe kwetsbaar operationele technologie is geworden nu industriële controlesystemen standaard aan het internet gekoppeld zijn. Experts wijzen erop dat veel koelinstallaties nog altijd op standaardwachtwoorden draaien en dat firmware-updates zelden worden uitgevoerd, wat de aanvalsvlak vergroot. De gepubliceerde Danfoss-gegevens bevestigen dat inloggegevens in handen van derden zijn gekomen, wat het risico op herhaling vergroot. In Estland steeg de temperatuur in betrokken koelcellen tot 50 graden Celsius, wat de fysieke impact van een digitale inbraak illustreert. De Europese Commissie benadrukt dat coördinatie via EU-CyCLONe en de Cybersecurity Task Force essentieel is om grensoverschrijdende incidenten snel te kunnen beheersen. Tegelijkertijd onderzoekt de Italiaanse politie of de aanvallen op Coop-supermarkten in Sicilië en de zes Roemeense winkels technisch gekoppeld zijn aan de noordoost-Europese incidenten. Minister Quintin herhaalt dat de distributiecentra ongeschonden bleven, waardoor de voedselketen op macroniveau intact bleef, maar waarschuwt dat toekomstige aanvallen wel de logistieke knooppunten kunnen treffen.